• კატეგორიის გარეშე

    მცირე კოლხეთი

    by meufeanania
    by meufeanania 5 views

    მცირე ანუ ელინისტური ხანის კოლხეთი ელინისტური ხანის კოლხეთი (ანუ მცირე კოლხეთი) ნაწილი იყო პონტოს იმპერიისა, ანუ პონტოს სამეფოსი, ბერძნული ელინისტური სახელმწიფოსი (ძვ. 302-ახ.წ.62), რომელიც ევქსინის პონტოს, ანუ შავი ზღვის სამხრეთ …

  •  არტეფაქტები კიმერიელების შემოსევამდე, ანუ ძვ. წ. მე-8 საუკუნემდე, როგორც ითქვა, კოლხური კულტურა მოიცავდა არა მხოლოდ დასავლეთ საქართველოს, არამედ ფარავდა აღმოსავლეთსაც. როგორც აღინიშნა, ამას მიუთითებს ის, რომ კოლხური არქეოლოგიური კულტურა, სახელგანთქმული ბრინჯაოს მხატვრული ხელოსნობით, ფარავდა მთელ თანამედროვე საქართველოს. როგორც არქეოლოგიური მასალა აჩვენებს, იმჟამად ის ასევე მოიცავდა ქართული ტომებით დასახლებულ მეზობელ რეგიონებს (ჩრდილოეთ სომხეთსა და თურქეთს – ორდუდან ჭოროხამდე). კოლხური კულტურის ძეგლები და არტეფაქტები აღმოჩენილია აღმოსავლეთ საქართველოს ცენტრებსა და უკიდურეს რეგიონებშიც კი – გორში, კასპთან (სასირეთში), თბილისში (დიღომი), მცხეთასთან (თელოვანი), ცხინვალში, ახალქალაქში, ადიგენთან უდეში, ხევში (ყაზბეგი) და სხვაგან. კოლხური კულტურის მძლავრი ცენტრები აღმოსავლეთ საქართველოშიც რომ მდებარეობდნენ, მაგალითად, მიუთითებს მცხეთა-თბილისთან სოფელ თელოვანის განძი. …

  • კატეგორიის გარეშე

    დიდი კოლხეთი

    by meufeanania
    by meufeanania 2 views

    დიდი კოლხეთი — საერთო ქართული კულტურულ–პოლიტიკური სივრცე (საქართველოს უძველესი ისტორიის ინტეგრირებული წაკითხვა ) „ისტორია მუდმივი ძიების პროცესია. ყოველი ახალი წყარო, ყოველი ახალი არქეოლოგიური აღმოჩენა და ყოველი ახალი მეთოდოლოგიური მიდგომა გვაიძულებს, კვლავ დავუბრუნდეთ ძველ კითხვებს. ამ მონოგრაფიის მიზანიც სწორედ ეს არის — არა ისტორიული დისკუსიის დასრულება, არამედ მისი გაგრძელება ახალი არგუმენტებითა და ახალი კვლევითი პერსპექტივით.“, სადაც არქეოლოგია, წერილობითი წყაროები, ისტორიული გეოგრაფია და ისტორიული მეხსიერება ერთმანეთს ავსებს. წინამდებარე მონოგრაფია მრავალწლიანი კვლევის შედეგია. მისი შექმნის საფუძველი გახდა ერთი, ერთი შეხედვით მარტივი, მაგრამ ისტორიულად ფუნდამენტური კითხვა: შეესაბამება თუ არა საქართველოს უძველესი ისტორიის დღეს დამკვიდრებული სურათი წერილობითი წყაროების, არქეოლოგიური მასალისა და ისტორიული გეოგრაფიის ერთობლივ მონაცემებს? ამ კითხვაზე პასუხის ძიებამ თანდათან ჩამოაყალიბა ის კვლევითი მიმართულება, რომელსაც ეს ნაშრომი წარმოადგენს. კოლხეთის ისტორია საქართველოს უძველესი წარსულის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხია. მიუხედავად მრავალწლიანი კვლევებისა, დღემდე არაერთი ფუნდამენტური პრობლემა კვლავაც განსხვავებული ინტერპრეტაციების საგნად რჩება. განსაკუთრებით ეს შეეხება კოლხეთის ტერიტორიულ ფარგლებს, მისი კულტურული სივრცის მასშტაბს, სახელმწიფოებრივი ორგანიზაციის საკითხებსა და მის ურთიერთობას ქართველთა ადრეულ ისტორიასთან. წარმოდგენილი მონოგრაფია არ ისახავს მიზნად ამ პრობლემების საბოლოო გადაწყვეტას. პირიქით, იგი წარმოადგენს მცდელობას, …

  • (Святая Нина, царевич Рев, Гуарам Куропалат и католикос Кирион у истоков грузинской крестово-купольной церковной архитектуры) Митрополи́т Анания (Джапаридзе) 1. Научная новизна и основная гипотеза исследования Настоящая работа ставит своей целью новое …

  • თესალონიკელი არქიეპისკოპოსი ევსტატე (ევსტათიოსი) განმარტავს ჰომეროსის (ძვ. წ. VIII ს.) `ილიადას~ ადგილებს ქართველებთან დაკავშირებით, ჰომეროსი თავის ილიადაში წერს _ ტროას ომში `ჰალიზონებს მოუძღოდნენ ოდიოსი და ეპისტროფოსი, შორეული ალიბედან, საიდანაცაა ვერცხლის საწყისი~ (II, 856-857). არქიეპისკოპოსი ევსტატე ასე განმარტავს ამ ადგილს ჰომეროსიდან _ `ჰალიზონები ხალიბებს უწოდა (ჰომეროსმა), ხალიბებს ჰქონდათ განთქმული 17 ვერცხლის საბადოები, ახლა კი აქვთ რკინისა. გეოგრაფოსი ამბობს, რომ ზოგიერთნი ნაცვლად `ალიზონებისა~ წერენ `ალაზონები~ ანდა `ოლიზონები~ (ანტიკური კავკასია, ენციკლოპედია, I, 2010, გვ. 49).  როგორც `გეოგრაფოსის~ (ჩანს იგულისხმება სტრაბონი), ისე არქიეპისკოპოს ევსტატეს თვალსაზრისით ხალიბები მონაწილეობდნენ ტროას ომში და მათ ასევე ეწოდებოდათ `ალაზონები~. ალაზონები არის საწყისი სიტყვებისა: …

  • ქართველთა ნაციონალური მთლიანობა ვახუშტი აღწერს ფარნავაზის ეპქაში არსებულ ნიშნებს ქართველთა ნაციონალური მთლიანობისა, ერთ-ერთი საფუძველი იყო საერთო სარწმუნოება. ქართველთა წარმართული პირველსარწმუნოება გამოიკვლია დიდმა ივანე ჯავახიშვილმა. მისი დასკვნით, ქრისტიანობამდე ქართველების ყველა ტომს ჰქონია საერთო რწმენა, არსებულა საერთო ქართული წარმართობა. ივანე ჯავახიშვილი სრულიად სამართლიანად დაასკვნიდა სხვადასხვა მონაცემების საფუძველზე — „ცხადი გახდება, რომ არამცთუ საზოგადო ქართული, ყველა ტომთათვის, მათ შორის მეგრელთა და სვანთათვისაც საერთო წარმართობა არსებობდა, არამედ რომ წარმართობის საერთო ტერმინოლოგიაც, საერთო ენაც ქართული ჰქონდა.  ჯავახიშვილის ამ აზრს  განამტკიცებს ენათმეცნიერთა გამოწვლილვითი ანალიზი, რომლის საფუძველზე მიდიან დასკვნამდე, რომ ქართული სალიტერატურო ენის ფორმირება დაწყებულა არა V საუკუნეში, არამედ ბევრად უფრო ადრე, შესაძლოა, საუკუნეებით ადრე ქრისტეშობამდე. როგორც აღინიშნა, ივანე ჯავახიშვილის კვლევით, ისტორიული საქართველოს …

  • ტაოს პოლიტიკური და ეკლესიური სტატუსი ანტიკურობიდან VIII საუკუნემდე ეთნიკური იბერიულობა, სომხური იურისდიქცია და ეკლესიური ემანსიპაცია შესავალი ტაოს ისტორიული სტატუსი ერთ-ერთ ყველაზე კომპლექსურ პრობლემას წარმოადგენს კავკასიის ადრეული და შუა საუკუნეების ისტორიოგრაფიაში. საკითხი განსაკუთრებით იძაბება მაშინ, როდესაც ერთმანეთს ემთხვევა ეთნიკური, პოლიტიკური და ეკლესიური კატეგორიები, რომლებიც სხვადასხვა წყაროში სხვადასხვა ლოგიკით ფუნქციონირებს.წინამდებარე სტატია ამტკიცებს, რომ ტაო იყო ეთნიკურად იბერიული (ქართველური) რეგიონი, რომელიც ანტიკურ და ადრექრისტიანულ ეპოქებში ხშირად შედიოდა სომხურ პოლიტიკურ და ეკლესიურ სივრცეში, ხოლო VIII საუკუნეში განიცადა ეკლესიური ემანსიპაცია (გათავისუფლება) , რაც წინ უძღოდა მის პოლიტიკურ დამოუკიდებლობას. I. ტაო ანტიკურ წყაროებში: პოლიტიკური ანექსია და ეთნიკური უწყვეტობა ტაოს პოლიტიკურ სტატუსზე გადამწყვეტ ცნობას გვაწვდის სტრაბონი: „არტაქსიამ და ზარიადრემ, როდესაც სომხეთის სამეფო დააფუძნეს, იბერებს ჩამოართვეს ხორძენა, გოგარენა და პარიადრეს კალთები.“(Strabo, Geographica, XI, 14, 5) სტრაბონის ტექსტი მკაფიოდ აღწერს ტერიტორიულ გადანაწილებას, …

  • ე.წ. „ივერი – ქალკედონიტი სომხების“  მითი ამჟამად სამეცნიერო წრეებში აღიარებულია მცდარი მოსაზრება, რომ თითქოსდა, ბიზანტიაში ტერმინით „ივერი“ მოიხსენიებოდნენ უმეტესად სომეხი ქალკედონიტები. საბჭოთა ეპოქაში განივრცო მითი, თითქოსდა, ტაოს თავდაპირველი მოსახლეობა იყო …

  • მცხეთის მამასახლისი – ქართველთა მიწა-წყლის „უფალი“, გამაერთიანებელი აზონამდე და ფარნავაზამდე  ქართული წყაროების, უმეტესად ვახუშტის  მიხედვით, ძვ. წ. მე-6 ს-დან ეგრისზე  უდიდესი პოლიტიკური გავლენა ჰქონდა მცხეთის სამამასახლისოს, ხოლო შემდეგ, ძვ. წ. …